Hâu quả lên môi trường

Sân bay A So

Ngày đăng : 04/06/2013

Sân bay A So tỉnh Thừa Thiên - Huế do Mỹ xây dựng từ những năm 1960 nhằm tăng cường tiềm lực, khả năng quân sự, với mục đích khống chế hành lang chiến lược phía Tây dãy Trường Sơn. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đông Sơn là hành lang của Đoàn vận tải 559, bộ đội Trường Sơn, nên Mỹ ra sức tàn phá cung đường này hòng ngăn chặn sự chi viện từ miền Bắc vào miền Nam. 
Hàng rào bồ kết được trồng tại sân bay A So nhằm ngăn người và vật vào bên trong khu vực nhiễm nặng dioxin.

Tuy nhiên, trước thời cơ thuận lợi trên toàn chiến trường miền Nam, lực lượng chủ lực cùng bộ đội địa phương, dân quân du kích đã tấn công giải phóng đồn A Sầu, sân bay A So. Cả một vùng rộng lớn phía Nam huyện A Lưới được giải phóng. Chiến thắng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh.

Để hòng xoay chuyển tình thế, tái chiếm lại vùng giải phóng, Mỹ đã rải chất độc da cam, phát quang hòng tiêu diệt lực lượng cách mạng, phá vỡ thế trận chiến tranh nhân dân. Từ tháng 8-1965 đến 12-1970, A Lưới có tới 256 phi vụ rải chất độc hóa học, với 3 chất chủ yếu là White, Orange và Blue. Dư lượng chất độc ấy còn để lại hậu quả đến hôm nay. Sân bay A So trở thành nơi ghi dấu những chiến công của quân và dân ta, đồng thời là chứng tích tội ác của đế quốc Mỹ.

Theo cảnh báo của các nhà khoa học, khu vực ở sân bay A So bị nhiễm dioxin nặng nhất huyện A Lưới. A So được chia làm ba khu vực A, B, C tùy theo mức độ nhiễm dioxin. Trong đó, khu A, khu vực nguy hiểm nhất, rộng 1,65ha. Dioxin nhiễm vào các loại gia súc, gia cầm, dòng máu, trong sữa mẹ… và ảnh hưởng trực tiếp đến người dân. Bà Lê Thị Bích, cán bộ LĐTB-XH xã Đông Sơn, cho biết, toàn xã có 37 đối tượng được hưởng chế độ chất độc da cam, 243 đối tượng khác nghi nhiễm.

Từ một vùng đất không có người sinh sống, năm 1991, có 95 hộ dân của đồng bào Pakô từ khu vực quanh đèo Pêke, huyện A Lưới chuyển về khu vực quanh sân bay A So lập làng. Một xã mới của huyện A Lưới được thành lập với tên gọi Đông Sơn, bao gồm một vùng đất rộng lớn bao quanh căn cứ quân sự và sân bay A So. Do ban đầu không biết, những người dân Đông Sơn tận dụng hố bom để lấy nước uống và chăn nuôi.

Bà Kăn Pươn (70 tuổi), thôn A Sam, cho hay: “Trước đây, khi mới về lập làng, do thiếu nước, suối thì xa nên bà con tùy tiện uống nước ở các hố bom. Đất ở thung lũng A So này vừa chua phèn, vừa bạc màu, lại có dư lượng dioxin nên việc nuôi trồng và canh tác khó khăn. Chất độc dioxin đã tàn phá môi trường, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, gây nên bệnh tật cho người dân”.

Nhưng với sự vươn lên của người dân cùng hiệu quả của các dự án định canh định cư, những con đường mới được xây dựng, những ngôi nhà nằm cạnh sân bay A So được di dời đến khu vực không bị ảnh hưởng dioxin. Rồi nước sạch từ các khe suối được đưa về tận các gia đình, người dân bắt đầu trồng rừng kinh tế, trồng lúa nước xa khu vực sân bay… Cuộc sống người dân ngày càng được cải thiện. 

Ông A Viết Minh, Chủ tịch UBND xã Đông Sơn, cho biết: “Trước đây, xã đã di dời 26 hộ dân đến nơi định cư mới để tránh bị ảnh hưởng dioxin. Hiện cũng còn hàng chục hộ dân bị ảnh hưởng nhưng chưa thể di dời được vì kinh phí hạn hẹp, tâm lý của đồng bào đã sống quen rồi. Để giúp dân, huyện A Lưới đã tuyên truyền, hướng dẫn người dân không sử nước trong khu vực nhiễm độc. Không ăn nội tạng cá, vịt, tránh xa hố bom...”. 

Để giảm tác hại của chất da cam đối với con người, một “hàng rào xanh” với hàng vạn cây bồ kết được trồng trên diện tích gần 10ha, bao trọn một vùng được xem là “điểm nóng” chất độc dioxin tại sân bay A So. Giải pháp này đã phần nào giúp giảm tác hại của dioxin, làm xanh lại vùng đất bị nhiễm độc và được các nhà khoa học đánh giá cao ở tính khả thi, hiệu quả. Hiện nay, hàng rào cao gần 3m, xanh tốt đã phần nào cô lập vùng nhiễm dioxin nặng tại sân bay A So ngăn người và vật vào bên trong. 

Hiện Sở VH-TT-DL Thừa Thiên - Huế đã lập quy hoạch 4ha đất tại khu vực sân bay A So để đầu tư thành khu chứng tích lịch sử cách mạng. Trong đó, sẽ khôi phục lại đường bay, hầm chỉ huy, công trình quân sự và nhà trưng bày hình ảnh A So - Đông Sơn nhằm tạo một địa điểm du lịch trên đường Hồ Chí Minh. 

PHAN LÊ (Saigononline)