Trang chủ

Sớm hoàn thiện cơ chế quản lý, tiêu hủy chất độc hại PCB

Ngày đăng : 18/07/2014

Trước ảnh hưởng xấu tới sức khỏe con người của chất PCB, các cơ quan chức năng đã nỗ lực phát hiện, thống kê, thu gom và xử lý hợp chất này. Tuy nhiên, công tác này đang gặp khó bởi chưa có hướng dẫn cụ thể trong quá trình phát hiện, thu gom, bảo quản và xử lý dầu, thiết bị, vật liệu và chất thải có PCB.

Chất Polychlorinated Biphenyls - PCB, từ những năm 1930 đã được sử dụng như một phụ gia lý tưởng của dầu cách điện trong các thiết bị điện. Đến những năm 1980, các nhà khoa học đã phát hiện PCB có ảnh hưởng độc hại khác nhau tới các bộ phận của con người như gan, nội tiết, miễn dịch, thần kinh, sinh sản và phát triển cơ thể, có thể gây ung thư. Đây là loại hóa chất độc hại chỉ đứng sau dioxin. Việt Nam không sản xuất nhưng nhập khẩu và sử dụng hợp chất PCB trong dầu cách điện của máy biến áp, tụ điện trong dầu công nghiệp như dầu máy thủy lực, dầu turbin khí và phụ gia cho chất dẻo, chủ yếu từ Liên Xô (cũ). Những năm gần đây, công tác thu gom, quản lý và tiêu hủy PCB đã được triển khai mạnh mẽ nhưng đang gặp không ít vướng mắc do năng lực và thiếu các văn bản hướng dẫn cụ thể.

Từ ví dụ về lô thiết bị chứa PCB đang nằm ở cảng Cái Lân

Đã 7 năm trôi qua, kể từ năm 2007, một lô hàng gồm các thiết bị nhiệt điện cũ vẫn nằm  trên mặt cảng Cái Lân (Quảng Ninh). Điều đáng nói là trong lô thiết bị cũ nhập từ Hàn Quốc của Công ty Cửu Long Vinashin này có chứa hơn 7.500 lít dầu có chứa thành phần PCB vượt quá ngưỡng 500 ppm trong các biến thế vài chục tấn. Lô hàng này có lúc đã có biểu hiện rò rỉ dầu ra mặt cảng Cái Lân. Chưa kể, nếu như mưa bão lớn xảy ra có thể khiến cho lượng dầu chứa PCB trong các lô thiết bị này tràn xuống vịnh Hạ Long, lúc đó hậu quả là vô cùng lớn đối với sức khỏe con người và môi trường.

Cơ quan môi trường của tỉnh Quảng Ninh đã cố gắng xử lý khối thiết bị chứa hiểm họa chết người này. Mới đây, toàn bộ lô thiết bị đã được đóng gói và chứa vào 2 container. Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Ninh Hoàng Danh Sơn chia sẻ, ai cũng biết PCB là chất độc hại, tuy nhiên, cách thức quản lý dầu và các thiết bị, chất thải có chứa PCB còn phức tạp và chậm được hướng dẫn rõ ràng, đặc biệt với khối lượng lớn. Điều kiện, quy trình để bảo quản, vận chuyển, tiêu hủy các thiết bị có chứa PCB như thế nào cần phải được hướng dẫn cụ thể, đặc biệt là với những lô hàng lớn. Rồi cách khắc phục sự cố trong các quy trình như thế nào. 

Đối với lô thiết bị có PCB trên cảng Cái Lân, Phó giám đốc Hoàng Danh Sơn thừa nhận, quá trình thực hiện công ước Stockholm còn có lỗ hổng trong khâu kiểm soát. Sau khi Công ty Cửu Long Vinashine, đơn vị nhập lô thiết bị gặp nhiều vấn đề về tài chính và phá sản; có giai đoạn, cơ quan chức năng không biết cụ thể ai là chủ nguồn vật chất thiết bị này. Đến gần đây, Công ty Cửu Long mới nhận trách nhiệm xử lý nguồn linh kiện nhiễm hóa chất độc hại trên cảng. Cơ quan quản lý môi trường Quảng Ninh đã làm việc và thuyết phục Công ty Cửu Long đóng gói lô thiết bị, tránh rò rỉ ra môi trường và đề nghị đơn vị này đưa về kho của mình để lưu giữ, không để ở cảng Cái Lân, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm cho vịnh Hạ Long. Hiện tại, lô thiết bị vẫn đang nằm trong khu vực cảng Cái Lân.

Cần sớm có hướng dẫn cụ thể

Từ thực tế xử lý lô thiết bị chứa chất PCB nằm trên cảng Cái Lân, ông Hoàng Danh Sơn trăn trở, khi đặt ra vấn đề xử lý lô thiết bị này, về lý thuyết thì trách nhiệm quản lý thuộc về cơ quan tài nguyên môi trường của tỉnh, nhưng khi người dân hỏi tại sao không xử lý thì lại không trả lời được, bởi các quy định hướng dẫn và năng lực còn là một dấu hỏi bị bỏ ngỏ. Không làm thì thiếu trách nhiệm, mà làm không đúng thì vi phạm pháp luật. Ông Hoàng Danh Sơn đề nghị, cần tổ chức các buổi tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở làm thế nào để có thể phát hiện được loại thiết bị nào, khu vực nào có chứa các chất độc khó phân hủy, trong đó có chất PCB. Đồng thời, cần phải có hướng dẫn để có cách quản lý, thu gom, tiêu hủy một cách an toàn. Cùng với đó, quá trình tiêu hủy, xử lý các chất PCB thường tốn kém tài chính, vì vậy cần phải nghiên cứu cơ chế chính sách bắt buộc các chủ nguồn chất thải này phải có trách nhiệm bỏ tiền ra tiêu hủy các chất thải độc hại. Trong trường hợp các nguồn hóa chất không phát hiện ra chủ nguồn chất thải thì nhà nước đứng ra xử lý thế nào, cần phải quy định rõ.

Theo số liệu thống kê của Bộ Tài nguyên Môi trường, đã có xấp xỉ 30.000 tấn dầu chứa PCB được nhập khẩu vào Việt Nam từ những năm trước đây. Kết quả thống kê đầu tiên của Tổng cục Môi trường cũng cho thấy, cả nước có khoảng 11.800 thiết bị điện chứa PCB. Hoạt động kiểm kê PCB tại Việt Nam trong khuôn khổ dự án Quản lý PCB tại Việt Nam đang được tiến hành trong và ngoài ngành điện nhằm có cơ sở để xây dựng kế hoạch quốc gia quản lý an toàn và tiêu hủy triệt để hóa chất độc hại này. Kết quả kiểm kê sơ bộ cho thấy, còn rất nhiều thiết bị và dầu có PCB đang tồn tại trên khắp lãnh thổ nước ta, cần sớm có hướng dẫn cụ thể để bảo quản và tiêu hủy khỏi đời sống và môi trường.

Quản đốc dự án Quản lý PCB tại Việt Nam, Ts Phạm Mạnh Hoài cho biết, dự án đang hỗ trợ các đơn vị chức năng xây dựng Thông tư về quản lý các thiết bị, sản phẩm và vật liệu có PCB. Dự kiến thông tư này sẽ được ban hành cuối năm nay, kèm theo các hướng dẫn chi tiết về nhận diện, quản lý, sửa chữa, súc nạp, đóng gói, dán nhãn, lưu trữ, vận chuyển, xử lý, tiêu hủy, ứng phó sự cố môi trường đối với dầu, thiết bị, vật liệu và chất thải có chứa PCB. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng và hoàn thiện Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý PCB.
 
Rõ ràng, việc ban hành thông tư hướng dẫn cũng như kế hoạch hành động quốc gia để xử lý PCB có phần chậm trễ. Các hướng dẫn quy trình quản lý an toàn và tiêu hủy PCB được ban hành càng sớm ngày nào càng góp phần làm giảm nguy cơ phát thải PCB ra môi trường cũng như nguy cơ phơi nhiễm PCB đối với người dân.
Tự Cường

Tags :