Tài liệu trong nước

Trách nhiệm pháp lý và đạo đức

Ngày đăng : 05/12/2012

Trong chiến tranh Việt Nam, có người ví chính quyền Mỹ như gã phù thủy non tay ấn, vì đã dấy âm binh lên nhưng bị âm binh quật ngã trở lại. Trong tình trạng tiến thoái lưỡng nan, Mỹ đã phát động cuộc chiến tranh hóa học để tấn công đối phương, nhưng chính Mỹ cũng trở thành đối tượng tấn công của loại vũ khí hóa học của chính họ. Chất độc da cam/dioxin do Mỹ sản xuất, sử dụng không phân biệt người đi phun rải với người bị phun rải. Chất độc dioxin đã theo chân những người tham chiến ở Việt Nam may mắn còn sống sót trở về đất nước họ và leo lên giường ngủ cùng họ. Kết quả là nhiều người đi phun rải đều mắc những bệnh như ung thư các loại và sinh ra những đứa con thiểu năng trí tuệ, dị dạng, dị tật như những người bị phun rải. 

   Dioxin là chất độc nhất trong các loại chất độc mà con người đã biết đến từ trước đến nay. Hậu quả của chất độc da cam/dioxin là khó lường hết. Chất độc dioxin không bỏ sót, không tha cho bất cứ thứ gì mà nó gặp phải. Nó gây ra những hậu quả nặng nề cho con người, môi trường sinh thái. Điều còn tệ hại hơn là tính bền vững của dioxin. Khi dioxin lắng xuống các lớp trầm tích hoặc thấm sâu xuống đất, thì nó tồn tại ở đó hàng trăm năm. Những loài thủy sinh sống ở tầng đáy bị ô nhiễm dioxin chứa trong mỡ của nó chất độc dioxin và truyền sang người khi người ăn các loại thủy sinh đó.

Chất độc dioxin tại các điểm nóng – những nơi từng là kho chứa chất da cam, là sân bay, là căn cứ quân sự của Mỹ và đồng minh, là địa điểm máy bay đi phun rải chất da cam bị bắn rơi - vẫn còn tiếp tục gây ra những hậu quả cho con người và môi trường xung quanh. 

Khoa học đang nghiên cứu áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để tiêu hủy chất độc dioxin tồn lưu trong đất, nhưng chưa đem lại kết quả như mong muốn vì nó quá tốn kém. Ước tính chi phí tẩy độc cho sân bay Đà Nẵng lên đến 43 triệu USD. Phương pháp phủ, bọc hoặc xúc hót đất nhiễm dioxin rồi đem chôn lấp vào những chỗ nhất định là phương pháp mang tính tạm thời nhằm ngăn chặn sự tiếp tục lan tỏa của dioxin ra môi trường xung quanh mà thôi. Đối với con người, hiện chưa có phương pháp nào tẩy được dioxin ra khỏi cơ thể người, chưa có cách nào để loại bỏ các gen bị chất dioxin làm biến dạng ra khỏi cơ thể người. Tỉnh hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Thái Bình và Viện Quân Y 103 đã tiến hành thử nghiệm giải độc bằng phương pháp xông hơi cho một số nạn nhân chất độc da cam. Xông hơi kết hợp với uống thuốc đã làm cho sức khỏe của những người đến điều trị khá hơn. Vì vậy có nạn nhân tuyên bố rằng cơ thể họ đã được loại bỏ hết chất độc dioxin. Đây là sự hiểu lầm. Trong quá trình điều trị, Viện 103 đã lấy mẫu xét nghiệm trước, trong và sau khi điều trị rồi gửi ra nước ngoài tiến hành giám định để xem xét sự khác biệt về nồng độ dioxin trong cơ thể người trước, trong và sau khi điều trị.Việc tuyên bố đã dọn sạch chất độc dioxin ở nơi nào đó và đã tìm được phương pháp loại bỏ chất độc dioxin ra khỏi cơ thể người là tuyên bố chưa có cơ sở khoa học và chưa được thực tiễn khẳng định.

Chiến tranh đã kết thúc gần 40 năm trước. Nhưng hậu quả của chiến tranh hóa học đang tiếp tục gây bệnh tật và chết chóc cho con người, vẫn tiếp tục hủy hoại môi trường sinh thái Việt Nam mà chưa biết được đến bao giờ thì kết thúc. Gần đây Chính phủ Mỹ đã nhận hợp tác với Chính phủ Việt Nam tiến hành tẩy độc sân bay Đà Nẵng. Việc dọn sạch chất độc ở sân bay Đà Nẵng (nếu thành công) cũng chưa giải quyết được hết hậu quả. Môi trường và dân cư xung quanh sân bay vẫn tiếp tục bị ô nhiễm. Theo tài liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ, ở Việt Nam còn nhiều điểm nóng khác. Nhiều triệu người đã bị tước đi quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc - những quyền cơ bản của con người đã được long trọng tuyên bố trong Tuyên ngôn Độc lập nước Mỹ năm 1776. Việc Mỹ gây chiến tranh hóa học ở Việt Nam là hành vi vi phạm công pháp quốc tế về luật pháp và tập tục chiến tranh đồng thời là hành vi vi phạm nhân quyền lớn nhất.

Quan hệ Mỹ - Việt đã có những tiến bộ kể từ năm 1993. Vì nhiều lý do, Mỹ chưa thừa nhận trách nhiệm pháp lý và đạo đức của họ về khắc phục hậu quả chất độc da cam. Đó là vấn đề còn lại trong quan hệ Mỹ - Việt.

Nạn nhân chất độc dioxin không chỉ là người Việt Nam mà còn bao gồm cả những binh sĩ Mỹ và đồng minh của Mỹ trong chiến tranh Việt Nam. Số nạn nhân chất độc da cam của Việt Nam và các nước tham chiến cùng Mỹ là nhiều triệu người. Cuộc đồng hành hữu nghị Việt - Hàn bằng xe đạp xuyên Việt thông qua 19 tỉnh, thành phố của những nạn nhân da cam, nghệ sĩ, vận động viên người Hàn Quốc và Việt Nam bắt đầu khởi hành từ Bến Nhà Rồng ngày 01-11-2012 và kết thúc ngày 26-11-2012 tại Thủ đô Hà Nội là một bức thông điệp gửi đến Chính phủ Mỹ, rằng Chính phủ Mỹ không được trì hoãn thêm nữa trong việc giải quyết hậu quả chất độc da cam tại Việt Nam và đối với nạn nhân da cam ở các nước tham chiến cùng Mỹ tại Việt Nam. Cuộc đấu tranh để giành công lý cho các nạn nhân da cam đang tiếp tục.

Luật sư Lê Đức Tiết

Tags :